جلّ ذكره ، چند جا چون به تعظيم نام آن مىبرد و قسم بدان ياد مىفرمايد ، كه : فَلا أُقْسِمُ بِمَواقِعِ النُّجُومِ . وَ إِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ ( واقعه ، 75 - 76 ) ، و بيت معمور و سقف مرفوع نامش كرده و عرش عظيم و محلّ استواء رحمن گويد . اى متشرّع عادل و اى دقيقه‌شناس عاقل ، اگر لحظه‌اى تأمّل نمايى در اين آيه ، كه : وَ ما أُمِرُوا إِلَّا لِيَعْبُدُوا اللَّهَ مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ حُنَفاءَ وَ يُقِيمُوا الصَّلاةَ وَ يُؤْتُوا الزَّكاةَ ، وَ ذلِكَ دِينُ الْقَيِّمَةِ ( بيّنه ، 5 ) ، معلومت شود كه به اين اعمال بدنى و علوم ظاهرى و اسلام زبانى و نماز اركانى و روزهء دهانى و زكات نانى و حجّ زبانى ، بىتصفيهء باطن از غشّ اعتقادات رديّه و بدع و اهواء ، و تنوير قلب از ريا و از اغراض فاسدهء دنيا و دواعى نفس و هوا ، راه به منزل سلامت و نجات آخرت نمىتوان برد . بدان كه علم بىنفع و عمل بىعلم نبودش بسيار بهتر است از آنكه باشد ، زيرا كه صد فتنه و غرور از هر يك از اين دو زائيده مىشود كه يكى از آنها كافى است از براى اجابت دعوت شيطان و قبول وسوسهء ابليس لعين . و آيات قرآنى و احاديث و اخبار در اين باب از حدّ شمار بيرون است و نقل آن در اين مختصر متعذر است . ليكن بايد كه معلوم همگنان باشد كه آنچه در باب مذمت علم بىعمل واقع شده آن علمى است كه غير مكاشفه باشد ، زيرا كه دانستى معارف الهيّه از اين نقايص و عيوب و غوايل مبرّى است و از همه آفتى آزاد است ، و دانستنش عين مطلوب است ، و هر چند كه زياده دانسته شود به حسب كمّيت بهتر است . و امّا علمى كه متعلّق به عمل است و از علوم معاملات نه از مكاشفات است ، دانستن آن به قدر عمل واجب كفائى است و زياده از عمل دانستنش و بال آخرت است . و اين معنى به وضوح پيوسته و دلايل و شواهد آن بسيار است ، و اگر به ذكر آن مشغول شويم سخن به درازى كشيده خواهد شد ، و آنجا كه كس است يك حرف بس است . پس زنهار كه به علم ظاهر و صلاح بىبصيرت مفتون و مغرور نگردى ، كه هر شقاوتى كه به مردودان راه يافت از غرور ظاهر و عمل بىاصل راه يافت . و آنچه در قصص انبيا خوانده‌اى يا از احوال شهدا و اوليا شنيده‌اى ، از مصيبتها و محنتها كه به خاندان نبوّت و ولايت و اهل بيت عصمت و طهارت راه يافته ، اگر نيك دريابى آنها همه از نفاق و كيد اهل شيد و ريا و غدر و حيلهء متشبّهان به اهل علم و تقوى برخاسته . علىّ مرتضى عليه السلام نه